علت وجود خون در مدفوع چیست؟

| 7 نوامبر 2020

معمولا مشاهده خون در مدفوع بسیار ترسناک است؛ چه آن را هنگام دفع مدفوع کشف کنید، چه از آزمایش انجام شده توسط ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی. درست است که وجود خون در مدفوع می‌تواند نشانه یک مشکل جدی باشد اما همیشه این موضوع صادق نیست. در این مقاله مواردی آورده شده است که باید در مورد علل احتمالی مدفوع خونی بدانید همچنین اقداماتی که شما و پزشکتان در صورت کشف مشکل باید انجام دهید.

مشاهده خون در مدفوع

 

دلایل خون در مدفوع

خون در مدفوع به این معنی است که در جایی از دستگاه گوارش خون‌ریزی وجود دارد. گاهی اوقات مقدار خون به قدری کم است که فقط با آزمایش “fecal occult” مدفوع (که خون پنهان در مدفوع را بررسی می‌کند) قابل تشخیص است. در مواقعی دیگر خون ممکن است به رنگ قرمز روشن روی دستمال توالت یا محل توالت دیده شود. خون‌ریزی شدید در دستگاه گوارش ممکن است باعث تغییر رنگ مدفوع به رنگ سیاه و  قیر مانند شود.

علل وجود خون در مدفوع

دلایل احتمالی خون در مدفوع عبارتند از:

  • بیماری دیورتیکولار “Diverticular”.

دیورتیکول کیسه‌های کوچکی هستند که از دیواره روده بزرگ بیرون می‌آیند. معمولاً دیورتیکول مشکلی ایجاد نمی‌کند اما گاهی اوقات ممکن است خون‌ریزی کرده یا عفونی شود.

  • شکاف مقعدی “Anal fissure”.

یک برش یا پارگی کوچک در بافت پوششی مقعد است. این پارگی شبیه ترک‌هایی است که در لب‌های شکاف خورده یا برش کاغذ ایجاد می‌شوند. اغلب شقاق “Fissures” به دلیل دفع مدفوع بزرگ و سفت ایجاد می‌شود و می‌تواند دردناک باشد.

  • کولیت “Colitis” التهاب روده بزرگ.

از جمله علل شایع، عفونت یا بیماری التهابی روده است.

  • آنژیودیسپلازی “Angiodysplasia”.

شرایطی است که در آن رگ‌های خونی شکننده و غیر طبیعی منجر به خون‌ریزی می‌شوند.

  • زخم معده “Peptic”.

یک زخم باز در مخاط معده یا اثنی عشر و انتهای فوقانی روده کوچک است. بسیاری از زخم‌های معده در اثر عفونت باکتری‌ای به نام هلیکوباکتر پیلوری “Helicobacter pylori” ایجاد می‌شوند. استفاده طولانی مدت یا دوزهای بالای داروهای ضد التهاب مانند آسپرین، ایبوپروفن و ناپروکسن نیز می‌تواند باعث ایجاد زخم شوند.

  • پولیپ‌ها “Polyps” یا سرطان.

به طور کلی پولیپ‌ها خوش خیم هستند. آن‌ها می‌توانند رشد کنند، خون‌ریزی کنند و سرطانی و بدخیم شوند. سرطان روده بزرگ چهارمین سرطان شایع در ایالات متحده است که اغلب باعث خون‌ریزی می‌شوند و با چشم غیر مسلح قابل مشاهده نیستند.

  • مشکلات مری “Esophageal”.

پارگی یا Varicose در مری می‌تواند منجر به از دست دادن خون شدید شود.

دلایل وجود خون در مدفوع

 

تشخیص خون در مدفوع

این موضوع بسیار مهم است که پزشک هرگونه خون‌ریزی در مدفوع را ارزیابی کند. هر جزئیاتی که در مورد خون‌ریزی ارائه می‌دهید به پزشک شما کمک می‌کند تا محل و علت خون‌ریزی را پیدا کند. به عنوان مثال علت وجود یک مدفوع سیاه، سفید و قارچی شکل احتمالاً یک زخم یا مشکل دیگر در قسمت فوقانی دستگاه گوارش باشد. معمولاً خون قرمز روشن یا مدفوع به رنگ بلوطی مایل به قرمز مشکلی را در قسمت پایین دستگاه گوارش مانند بواسیر یا هیموروئید “hemorrhoids” و دیورتیکولیت “diverticulitis” نشان می‌دهد.

بواسیر میتواند باعث خونریزی هنگام دفع شود

سابقه و معاینه بدنی در تشخیص بیماری خون در مدفوع

سن بیمار ممکن است سرنخ مهمی جهت تشخیص علت خون‌ریزی مقعدی ارائه دهد. به عنوان مثال خون‌ریزی متوسط ​​و شدید از مقعد در نوجوانان و جوانان به احتمال زیاد از دیورتیکول “diverticulum” ناشی می‌شود. خون‌ریزی متوسط ​​یا شدید مقعد در افراد مسن بیشتر به دلیل دیورتیکولوز یا آنژیودیسپلازی است. خون‌ریزی خفیف مقعدی در بزرگسالانی که تحت پرتو درمانی شکمی هستند ممکن است به دلیل پروکتیت “proctitis” پرتویی باشد.

وجود یا عدم وجود علائم دیگر نیز ممکن است سرنخ‌های مهمی را ارائه دهد. معمولاً خون‌ریزی ناشی از دیورتیکولوز، آنژیودیسپلازی و دیورتیکول با درد شکم یا مقعد همراه نیست. اغلب خون‌ریزی مقعدی ناشی از کولیت ایسکمیک “ischemic” با شروع ناگهانی درد پایین شکم و crampy همراه است. اغلب تب، درد شکم و اسهال همراه با کولیت به دلیل عفونت، کولیت اولسراتیو “ulcerative” یا کولیت کرون “Crohn’s” رخ می‌دهد. خون‌ریزی خفیف همراه با درد در ناحیه مقعد و در هنگام اجابت مزاج (دفع مدفوع) خون‌ریزی از شکاف مقعدی را نشان می‌دهد.گاهی تغییر خاص در عادت روده و اجابت مزاج مانند تعدد یبوست یا اسهال، سرطان روده بزرگ را نشان می‌دهد.

بررسی و معاینه مقعد ممکن است خون‌ریزی ناشی از بواسیر یا شکاف مقعدی را نشان دهد. متأسفانه بیشتر بواسیرها و شکاف‌ها در بدو ورود بیمار به مطب پزشک، خون‌ریزی خاصی ندارند. بنابراین حتی اگر یک پزشک بواسیر یا شکاف مقعدی پیدا کند، نمی‌تواند مطمئن باشد که علت خون‌ریزی است. بنابراین سیگموئیدوسکوپی “sigmoidoscopy” انعطاف پذیر یا کولونوسکوپی “colonoscopy” باید انجام شود تا سایر علل جدی‌تر خون‌ریزی را مشخص شود.

پس از دریافت سابقه پزشکی و انجام معاینات فیزیکی، ارائه دهنده خدمات بهداشتی ممکن است آزمایشاتی را به منظور تعیین علت خون‌ریزی تجویز نماید.

تشخیص وجود خون در مدفوع

 آزمایشات ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • لاواژ یا شستشوی معده “lavage”.

آزمایشی است که به پزشک شما اطلاعاتی راجع به محل خون‌ریزی می‌دهد. همچنین مشخص می‌کند که این خون‌ریزی در دستگاه گوارش فوقانی است یا تحتانی. این روش شامل برداشتن محتوای معده به وسیله لوله‌ای است که از طریق بینی به معده وارد می‌شود. اگر معده حاوی شواهدی از خون نباشد، این احتمال وجود دارد که خون‌ریزی متوقف شده باشد یا در دستگاه گوارش پایین باشد.

  • (Esophagogastroduodenoscopy (EGD.

این روش شامل قرار دادن آندوسکوپ یا لوله انعطاف پذیر با یک دوربین کوچک در انتهای آن است و از طریق دهان و پایین مری به معده و اثنی عشر وارد می‌شود. پزشک می‌تواند از این روش به منظور یافتن منبع خون‌ریزی استفاده کند. همچنین می‌توان از آندوسکوپی جهت جمع آوری نمونه‌های کوچک بافت به منظور بررسی در زیر میکروسکوپ (نمونه برداری) استفاده کرد.

  • کولونوسکوپی “Colonoscopy”.

روشی مشابه EGD است با این تفاوت که دوربین برای مشاهده روده بزرگ از طریق راست روده وارد می‌شود. همانند EGD، از کولونوسکوپی می‌توان جهت جمع آوری نمونه‌های بافتی برای نمونه برداری استفاده کرد.

  • انتروسکوپی “Enteroscopy”.

روشی مشابه EGD و کولونوسکوپی است و جهت بررسی روده کوچک استفاده می‌شود. در بعضی موارد، این روش شامل بلعیدن یک کپسول با یک دوربین کوچک در داخل آن است که تصاویر را هنگام عبور از دستگاه گوارش به یک مانیتور ویدئویی منتقل می‌کند.

  • اشعه ایکس باریوم “Barium”.

روشی است که از ماده حاجب به نام باریم استفاده می‌کند تا دستگاه گوارش در اشعه ایکس نشان داده شود. در این شیوه ممکن است باریم بلعیده شود یا به داخل راست روده وارد شود.

  • اسکن رادیونوکلئید “Radionuclide”.

این روش شامل تزریق مقدار کمی ماده رادیواکتیو به صورت وریدی و سپس استفاده از دوربین مخصوص دیدن تصاویر جریان خون در دستگاه گوارش برای تشخیص محل خون‌ریزی است.

  • آنژیوگرافی “Angiography”.

روشی که شامل تزریق رنگ مخصوص به صورت وریدی است و باعث مشاهده رگ‌های خونی در عکسبرداری با اشعه ایکس یا توموگرافی “tomography” کامپیوتری (CT) می‌شود. این روش محل و علت خون‌ریزی را در هنگام نشت رنگ از رگ‌های خونی و در محل خون‌ریزی تشخیص می‌دهد.

  • لاپاراتومی “Laparotomy”.

یک روش جراحی است که در آن پزشک شکم را باز و معاینه می‌کند. اگر سایر آزمایش‌ها نتوانند علت خون‌ریزی را مشخص کنند، این روش ممکن است تجویز شود.

همچنین ارائه دهندگان خدمات بهداشتی در صورت وجود خون در مدفوع، انجام آزمایشات آزمایشگاهی را پیشنهاد می‌دهند. این آزمایشات ممکن است به دنبال تشخیص مشکلات لخته شدن، کم خونی و وجود عفونت H. pylori باشد.

خون ریزی از مقعد

 

علائم مرتبط با بیماری

فردی که خون در مدفوع دارد، ممکن است از خون‌ریزی بی اطلاع باشد و هیچ علامتی را گزارش نکرده باشد. از طرفی علائم دیگری مانند درد شکمی، استفراغ، ضعف، دشواری در تنفس، اسهال، تپش قلب، غش و کاهش وزن بسته به علت، محل، طول و شدت خون‌ریزی داشته باشد.

 

درمان خون در مدفوع

پزشک ممکن است از یکی از چندین روش موجود جهت جلوگیری از خون‌ریزی حاد استفاده کند. غالباً از آندوسکوپی به منظور تزریق مواد شیمیایی در محل خون‌ریزی، درمان محل خون‌ریزی با جریان الکتریکی، لیزر، استفاده از باند یا گیره جهت بستن و انسداد رگ خون‌ریزی کننده استفاده می‌شود. اگر آندوسکوپی خون‌ریزی را کنترل نکند، پزشک ممکن است جهت کنترل خون‌ریزی از آنژیوگرافی به منظور تزریق دارو به رگ‌های خونی استفاده کند.

فراتر از قطع خون‌ریزی فوری، در صورت لزوم، درمان شامل پرداختن به علل خون‌ریزی جهت جلوگیری از بازگشت آن است. درمان بسته به علت بیماری متفاوت است و ممکن است شامل تجویز و استفاده از داروهایی مانند آنتی بیوتیک برای درمان H.pylori، داروهای مهار کننده اسید معده یا داروهای ضد التهابی برای درمان کولیت باشد. به منظور برداشتن پولیپ یا قسمت‌هایی از روده بزرگ که در اثر سرطان، دیورتیکولیت یا بیماری التهابی روده آسیب دیده‌اند، ممکن است جراحی نیاز باشد.

راههای درمان وجود خون در مدفوع

بسته به علت بیماری، درمان ممکن است شامل کارهای ساده‌ای باشد که می‌توانید به تنهایی انجام دهید. این موارد از جمله رعایت یک رژیم غذایی با فیبر بالا جهت رفع یبوست (که می‌تواند بواسیر و شکاف‌های مقعدی را تشدید کند) و استحمام به معنای نشستن در آب گرم به منظور رفع شکاف و بواسیر است.

پزشک شما بر اساس تشخیص، درمان صحیح را تجویز یا توصیه می‌کند.

 

کم خونی در خون‌ریزی مقعدی

خون‌ریزی متوسط ​​و شدید از مقعد می‌تواند باعث از دست رفتن خون زیادی شود که این حجم از خون‌ریزی منجر به ضعف، فشار خون پایین، سرگیجه یا غش و حتی شوک می‌شود. معمولاً بیماران با این علائم در بیمارستان بستری می‌شوند. آن‌ها سریعاً با تزریقات وریدی داخلی یا انتقال خون درمان می‌شوند تا خون از دست رفته جایگزین شود. همچنین بعد زا انجام اقدامات ذکر شده، آزمایشات تشخیصی مانند کولونوسکوپی و آنژیوگرام با اطمینان بیشتری انجام می‌گردد تا علت و محل خون‌یزی مشخص شود.

بیماران مبتلا به کم خونی و فقر آهن شدید ممکن است جهت دریافت خون و به دنبال آن درمان طولانی مدت با مکمل‌های آهن خوراکی (مانند قرص) در بیمارستان بستری شوند. بیماران مبتلا به کم خونی فقر آهن در نتیجه از دست دادن مزمن خون ازدستگاه گوارش، باید آزمایشاتی (مانند کولونوسکوپی) را جهت تعیین علت خون‌ریزی انجام دهند.

معمولاً تا زمانی که کم خونی شدید نباشد، بیماران مبتلا به خون‌ریزی مقعدی خفیف ناشی از پولیپ روده بزرگ، سرطان روده بزرگ، شکاف مقعدی و بواسیر نیازی به بستری شدن در بیمارستان ندارند. کم خونی خفیف را می‌توان به وسیله مکمل‌های خوراکی آهن، در حالی که آزمایشاتی برای تشخیص علت خون‌ریزی انجام می‌شود، درمان کرد.

خونریزی مقعدی میتواند باعث کم خونی شود

 

آیا می‌توان از خون‌ریزی مقعدی (خون در مدفوع) جلوگیری کرد؟

اکثر بیماری‌هایی که باعث خون‌ریزی مقعدی می‌شوند به احتمال زیاد قابل پیشگیری هستند، اما گاهی پیشگیری ممکن نیست.

با رعایت رژیم غذایی مناسب و جلوگیری از یبوست و عدم فشار جهت دفع مدفوع می‌توان از بواسیر جلوگیری کرد، اما بارداری طبیعی خطر ابتلا به بواسیر را مانند بیماری اسهال حاد افزایش می‌دهد.

تحقیقات نشان می‌دهد که جلوگیری از یبوست خطر ابتلا به دیورتیکولوز، بیرون آمدن پوشش مخاط روده بزرگ و خطر خون‌ریزی دیورتیکول را کاهش می‌دهد.

سو مصرف الکل به روش‌های مختلف از تحریک مستقیم مخاط دستگاه گوارش گرفته تا کاهش قابلیت لخته شدن خون، خطر خون‌ریزی مقعدی را افزایش می‌دهد.

پیشگیری از خونریزی مقعدی

 

چه زمانی باید برای تشخیص و درمان خون در مدفوع به دکتر مراجعه نمایم؟

معمولا وجود خون در مدفوع طبیعی نیست و باید به متخصص بهداشت و درمان گزارش شود. با این حال، شرایط خاصی وجود دارد که ممکن است اورژانس تلقی شود و باید سریعاً به مراقبت‌های پزشکی دسترسی پیدا کرد.

مراجعه به پزشک و درمان خون در مدفوع

 این شرایط عبارتند از:

  • مدفوع سیاه و قیری رنگ که ممکن است به دلیل خون‌ریزی از مری، معده یا اثنی عشر (دستگاه گوارش فوقانی) باشد. این مسئله خصوصاً در بیماران مبتلا به بیماری کبد یا فشار خون بالا که به واریس “varices” مری مبتلا هستند، یک نگرانی جدی است. این یک وضعیت بالقوه و خطرناک تهدید کننده زندگی است.
  • مدفوع به رنگ قهوه‌ای خرمایی مایل به قرمز ممکن است در اثر خون‌ریزی دستگاه گوارش فوقانی رخ دهد یا منبع خون‌ریزی در روده کوچک باشد.
  • سبکی سر، ضعف، غش (سنکوپ)، درد قفسه سینه یا تنگی نفس ممکن است از علائم از دست دادن خون قابل توجه باشد.
  • خون‌ریزی همراه با تب و درد شکم.

معمولاً خونریزی خفیف مقعدی از شکاف‌های مقعدی و بواسیر با اقدامات محلی مانند حمام سیتز، کرم‌های بواسیر و نرم کننده‌های مدفوع قابل درمان است. در صورت عدم موفقیت این اقدامات، چندین روش درمانی غیر جراحی و جراحی در دسترس است. پزشک بسته به نوع بیماری شما، آزمایشات و معاینات فیزیکی نوع درمان را مشخص می‌نماید و اگر درمان پیشنهادی اول نتیجه بخش نباشد، درمان‌های دیگر به ترتیب اولویت تجویز می‌گردند.





سوالات خود را از ما بپرسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *